Van groot belang

Een positieve benadering maakt heel veel uit. Het biedt mogelijkheden voor betere, creatievere oplossingen. Maar belangrijker nog, het zorgt voor beter commitment voor de uiteindelijke oplossing. En daardoor een betere kans op een succesvolle implementatie.

Een positieve benadering ligt voor de hand. Het is soms ook verbazingwekkend eenvoudig om zaken positief te benaderen. Een positieve benadering van een situatie, van een probleem of van mensen loont. Een positieve benadering maakt het leven aangenamer.

Niet van vanzelfsprekend

Toch is een positieve benadering in de praktijk niet zo vanzelfsprekend. In bedrijven is dat vaak geen onderdeel van de bedrijfscultuur. Daar is men toch vooral gericht op wat er mis is en verkeerd gaat. En niet zozeer op de mogelijkheden en ruimte voor verbetering.

Dit wordt het best geïllustreerd door evaluaties. Daarbij wordt aan bijvoorbeeld een projectteam na een intensief project gevraagd: “Hoe is het gegaan?” De kans is groot dat je antwoorden krijgt in de trant van: “Het ging wel goed, maar …” Daarna volgt een uitgebreide lijst van zaken die niet goed gingen. Meestal beidt dit weinig ruimte voor lessons learned.

Een positieve benadering begint dan ook met het stellen van andere vragen. De eerste vraag zo namelijk moeten zijn: “Wat ging goed in het project?” Gevolgd door voldoende ruimte om dat uitgebreid op te schrijven. Daarna gevolgd door de vraag: “Wat had beter of anders gekund?” Een betere kans op lessons learned en energie in het team om daarmee aan de slag te gaan.

Wat maakt het dan zo moeilijk is? Gewoonte en cultuur zijn voor de hand liggende antwoorden. Er zijn in het bedrijf allerlei ongeschreven regels over hoe met elkaar om te gaan. En hoe om te gaan met problemen. Door allerlei ervaringen is een negatieve benadering eerder de norm.

Hoe zorg je voor een positieve insteek in je team?

Waarschijnlijk doen jullie al heel wat dingen “tops.” De belangrijkste “tips” zijn:

Een gestructureerde aanpak helpt het team te focussen. De kenmerken van een positieve benadering van problemen zijn:

Van belang is om daarbij wel te zorgen voor positief teamgedrag. Spreek daarvoor een aantal teamregels af en zorg dat ze zoveel mogelijk worden nageleefd. Een aantal voorbeelden van do’s:

Er zijn ook een aantal “do not’s” om negatief teamgedrag te ontmoedigen. Wees daar ook scherp op. Voorbeelden zijn:

Goed voorbeeldgedrag

Geef continu zelf het goede voorbeeld. Want ook hier geldt dat je voorbeeldgedrag veel bepalender is. Zeker als er consistentie is je voelen, denken en handelen.

Ook hier geldt dat er “tops” zitten in je gedrag. Hierbij een aantal “tips” om nog beter een positieve benadering in je eigen gedrag te krijgen:

Wat levert het op?

Een positieve benadering is net zo eenvoudig als een negatieve benadering. Draai het dus om en ga daarmee met je team aan de slag. Er komt een moment dat een positieve benadering daadwerkelijk als normaal en gemakkelijk ervaren wordt.

En dat is van belang, want een positieve benadering levert veel op:

Wil je met je team een stap maken in een positieve benadering van problemen. Dan hebben een mooi aanbod voor je. We maken je team bekend met een gestructureerde aanpak en positief teamgedrag in een workshop van 4 uren. En dat bieden we je nu eenmalig aan met 50% korting. Vraag hier meer informatie.

The post De kracht van een positieve benadering appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

De invloed van cultuur

Jammer genoeg komt deze situatie vaker voor dan men denkt. Veel fusies hebben uiteindelijk niet het beloofd resultaat opgeleverd. En vrijwel altijd is de oorzaak te vinden in cultuurverschillen. Of beter gezegd in onvoldoende aandacht voor cultuurverschillen.

Geert Hofstede heeft veel onderzoek gedaan naar cultuur. Zijn 5 cultuurdimensies bieden aanknopingspunten om overeenkomsten en verschillen te identificeren:
1. Macht afstand: minder krachtige leden van instellingen en organisaties accepteren dat de macht ongelijk is verdeeld ten opzichte van een meer egalitaire situatie.
2. Individualisme: mensen worden verondersteld om voor zichzelf en hun directe omgeving te zorgen, ten opzichte van collectivisme, waarbij mensen worden verondersteld voor elkaar te zorgen in ruil voor loyaliteit.
3. Prestatie: de dominante waarden zijn prestatie en succes, ten opzichte van zorg, waarbij de dominante waarden zorg voor anderen en levenskwaliteit zijn
4. Onzekerheid mijdend: mensen hebben overtuigingen en instellingen om onzekere situaties te voorkomen
5. Lange termijn pragmatisme: pragmatische toekomstgericht perspectief in plaats van een normatieve, historische of op korte termijn focus.

De grote verschillen zaten hier in individualisme en onzekerheid mijdend. De Amerikaanse cultuur is individualistische dan de Duitse, waar men meer in het collectief zoekt en doet. De Duitse cultuur is meer onzekerheid mijdend, wat terug te vinden in zorgvuldigheid en degelijkheid. De Duitse “grundlichkeit” is anders dan de Amerikaanse “speed”.

Geen goed of fout

Bij cultuur kan je snel terecht komen in discussie over goed of fout. Vanuit de eigen culturele achtergrond zijn we veelal snel geneigd te zeggen dat onze cultuur beter is dan de andere. En andersom. Wat ons bekend(er) voorkomt vinden we vaak goed. Maar wat niet bekend voorkomt, diskwalificeren we vaak als slecht. Minstens als raar en onbekend.

Het is vooral van belang te zoeken naar de “derde weg.” Voor overbrugging van cultuurverschillen is het van belang is je bewust te zijn van de cultuur waaruit je voorkomt. Maar ook open te blijven en proberen te begrijpen wat er in de andere cultuur aan de hand is. Om proberen de context van het gedrag van de ander te begrijpen. Open vragen helpen daar enorm bij.

Overbrugging van cultuurverschillen heeft te maken met leren van elkaar. Open vragen helpen daar enorm bij. Het is zoeken naar manieren om de kracht van een ieder te benutten en “common ground” te vinden voor gezamenlijke effectiviteit. Common ground, die benutting van de diversiteit mogelijk maakt.

Overbrugging van cultuurverschillen

Het gaat dus niet om de cultuurverschillen. En het gaat niet om het blenden van de culturen, waardoor de kracht van de afzonderlijke culturen verloren gaat. Het gaat ook niet om het opleggen van een cultuur op de andere partij. Dat lijkt snel en eenvoudig te zijn op de korte termijn, maar brengt veel schade toe op de lange termijn.

Het gaat wel om daadwerkelijke overbrugging van cultuurverschillen. Door inzicht in de verschillen, zonder oordeel. Door dialoog om begrip te kweken voor de kracht van de culturen. Door zoeken van nieuwe manieren van werken om de krachten te benutten en de samenwerking te bevorderen.

Wijs geworden startten men na twee jaar alsnog een cultuur programma. Daarbij had men aandacht voor het land, het bedrijf het team en de persoon. Aan de hand van cultuurmodellen werd de krachten en verschillen van de culturen in kaart gebracht.
De kern van het programma was een gefaciliteerde dialoog. Daar werd cultuur besproken in de diepte, met ruimte voor persoonlijke verhalen aan de hand van een gestructureerd framework. Met voorbeelden uit de directe praktijk, inclusief het effect daarvan op persoon, team en onderneming.
Bij de start waren veel mensen sceptisch. Logisch, gezien de teleurstelling van de afgelopen 2 jaar. En er is veel energie, aandacht, tijd en geld gaan zitten in dit cultuurprogramma. Maar het heeft deze onderneming veel meer opgeleverd. En ontwikkeling en dialoog gaan door …

[contentblock id=1]

The post Overbrugging van cultuurverschillen appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Wat zijn de 3 belangrijkste ingrediënten voor een high performance team (HPT)? Daar zijn de meeste teamleden het gauw over eens:

1. Common purpose (of common enemy)
2. Complementaire kennis en vaardigheden
3. Onderling vertrouwen in het team

Maar van deze 3 is vertrouwen de meest bepalende factor. Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk het gevoel van vertrouwen is. Bepalend voor de effectiviteit van het team. En daarmee voor de prestaties.

Vertrouwen is het basis ingrediënt! Het maakt veel mogelijk! Interpersoonlijke acceptatie, openheid en vrijheid van meningsuiting. Het beidt betere mogelijkheden om creatiever en effectiever te zijn als team.

Vertrouwen zorgt voor de constructieve sfeer, die essentieel is. Een team zal goede ideeën alleen herkennen en toepassen als er vertrouwen is. Of beter gezegd, wanneer de defensieve sfeer in het team laag genoeg is. Dan pas voelen mensen zich uitgenodigd om te zeggen wat ze echt voelen, denken en vinden.

Gebrek aan vertrouwen

Niemand is gebaat bij gebrek aan vertrouwen. Angst om afgewezen te worden, defensief gedrag en vervorming van perceptie en informatie zijn het gevolg. Het leidt tot eens stevige afname van de teameffectiviteit.

Toch is dat in teams eerder regel dan uitzondering. Veel mensen komen direct in opstand als je dit zegt. Vooral omdat het “not-done” is om dat te zeggen. Dat is begrijpelijk, want niemand vindt het fijn om te horen of toe te geven. Maar ook omdat velen denken dat er wel voldoende vertrouwen in het team is.

“Vertrouwen jullie elkaar?” De vraag, gesteld tijdens de heidesessie van de directie, leverde een lange, pijnlijke stilte op. De vraag werd namelijk niet direct volmondig met “ja” beantwoord. Ze schrokken daar zelf het meest van. Desgevraagd gaven ze aan inderdaad voorzichtig te zijn uit “angst” voor consequenties in het team, op korte en lange termijn.
Een situatie die niemand wilde, maar wel was ontstaan. De vraag creëerde de ruimte om het te hebben over kwetsbaarheid en kracht. Over mens-zijn als directielid. En leidde tot een groter onderling vertrouwen en een grotere teameffectiviteit.

Wat gebeurt er bij gebrek aan vertrouwen? Een teamlid dat de anderen niet vertrouwt zal:
• relevante ideeën, informatie en gevoelens verbergen en vervormen
• pogingen om te komen tot gezamenlijke doelen, aanpak en acties negeren
• afhankelijkheid van andere teamleden minimaliseren
• gedrag van anderen sturen en controleren om eigen doelen te bereiken

Maar belangrijker nog: dit gedrag zal leiden tot vergelijkbaar gedrag van andere teamleden. Actie en reactie werken versterkend. En brengt het teamgedrag in een negatieve spiraal. Het wordt dan ook steeds moeilijker om dit te doorbreken.

Vertrouwen is een basis ingrediënt

Twijfel je nog twijfel over het effect van vertrouwen op de teamprestaties? Prof. Dale Zand, van de New York University onderzocht de relatie tussen vertrouwen en het teamresultaat. Vergelijkbare teams in termen van kennis, ervaring en creativiteit werden vergeleken. Het enige verschil was de mate van vertrouwen in het team.

Conclusie? Een grotere mate van vertrouwen was zichtbaar in:
• betere uitwisseling van relevante informatie, ideeën en gevoelens
• grotere helderheid in verwoorden van doelen en issues
• uitgebreidere beschouwing van alternatieven
• grotere invloed van het team op het resultaat
• groter gevoel van tevredenheid
• betere motivatie om besluiten om te zetten in acties
• grotere (gevoel van) verbondenheid met het team
• mindere overweging om het team te verlaten.

Teambuilding is vooral Trustbuilding

Vertrouwen is het basis ingrediënt voor succesrijke teams. Je vergroot het door de herkenbaarheid van de mens achter het teamlid te vergroten. Door delen van elkaars verhalen ontstaat verbinding. Gezamenlijke waarden worden herkend in authentieke, menselijk verhalen. Zo werkt het ook met je partner, familie en intieme vrienden.

Trustbuilding gaat veel verder dan teambuilding. Het zoveelste etentje is leuk. De survival in de Ardennen is spannend, maar onvoldoende. Deze activiteiten zijn vaak vooral een afleiding.

Voor trustbuilding ga je de diepte van je teamrelaties in. Om de echte dingen te bespreken, voelen, ervaren, beleven en ontdekken. Om de diversiteit aan perspectieven te benutten. Om verbinding en gezamenlijke kracht te realiseren. Het is niet gemakkelijk, maar wel zeer waardevol.

Het is niet moeilijk, maar vergt wel lef en zorgvuldigheid. Sleutelwoord is respectvol. De hulp van een goede, externe facilitator wordt aanbevolen. Onzorgvuldig handelen kan veel kwaad doen.

Lees meer in: Vol vertrouwen naar teamprestaties.

“Wil je beschikken over meer mogelijkheden om je mensen mee te krijgen?” Ontdek ze in De MasterMind voor team managers.

[contentblock id=1]

The post Vertrouwen is het basis ingrediënt appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Onder de maat

Een jaar eerder zag het er heel anders uit. Er werd hard gewerkt, er werden lange dagen gemaakt en het was hectisch. Maar de prestaties waren onder de maat. Het team vond ook dat de eigen effectiviteit beter moest om de organisatie voor te gaan in betere prestaties.

Er was behoefte aan een betere samenwerking in het team en grotere persoonlijke leiderschap van de teamleden. De belangrijkste verbeterpunten waren:
• Vergroten van (ver)binding als team
• Delen van verantwoordelijkheid als team
• Realiseren van het gezamenlijk plan
• Creëren van meer plezier in werk
• Tijd nemen voor elkaar om te leren

Focus op gedrag

Teameffectiviteit wordt bepaald door de kwaliteit van de samenwerking (teamgedrag) en inbreng van elke teamlid afzonderlijk (individueel gedrag). Gedrag wordt grotendeels bepaald door onderliggende COPs (conditioneringen, overtuigingen en patronen). Teams zijn veelal onbewust van deze COPs op team en individueel niveau. En van het effect daarvan.

Het team maakte het afgelopen jaar een doorbraak door inzicht in teamgedrag. In het TeamBoost programma, onder begeleiding van De Wagenmenner. Het verschafte inzicht in effectiviteit, gedrag en onderliggende COPs. Nodigde daardoor team en teamlid uit verantwoordelijkheid te nemen. Maakte een doorbraak mogelijk met bewuste keuzen om zelf effectiever te zijn en beter samen te werken. Met als gevolg samen succesrijer en zinvoller bezig te zijn.

Teamleden werden geprikkeld uit de eigen comfortzone te komen, uitgenodigd om diep te gaan en gestimuleerd om respectvol de echte discussies aan te gaan. Er werd gezorgd voor een sfeer van openheid, vertrouwen en respect in het programma en op de werkvloer.

Het TeamBoost programma bestaat uit 4 dagworkshops en begeleiding van een aantal reguliere teamvergaderingen. In de workshops vind verdieping van de samenwerking plaats. Begeleiding van teamvergaderingen zorgt dat het team niet (helemaal) terugvalt in oud gedrag. In de waan van de dag.

Gerard: “We zijn krachtig gestart met een waardevolle, inspirerende en leuke doorbraak tijdens de startworkshop op een zonnige dag, op een zolderkamer op de Zonheuvel. Met vervolgworkshops en laagdrempelige interventies tijdens reguliere teamvergadering bestendigden we onze groei.”

Teamresultaat

Het MT maakte in een jaar een mooie doorbraak door inzicht in teamgedrag. Het heeft energie gekost, maar vooral heel veel opgeleverd. Het team is constructiever en er is ruimte voor plezier, waardering en uitdaging. Het gevolg van de betere samenwerking is betere resultaten.

Een sterker team, dat beter presteert en effectiever samenwerkt. Zichtbaar aan de effectievere realisatie van doelstellingen, zoals verandering en professionalisering van de afdeling. En aan de grotere impact van de afdeling op de omgeving: het team doet er toe, levert toegevoegde waarde en krijgt anderen meer aan het werk. Het laat de onderneming beter presteren door zelf effectiever, succesvoller en zinvoller bezig te zijn.

Een team met een teamspirit! Met een sterke basis voor samenwerking en grotere persoonlijke effectiviteit. Zichtbaar aan de grote verbondenheid, constructieve sfeer, aandacht voor elkaar en acceptatie van ieders eigen-aardigheden. En aan de wijze waarop men elkaar helpt en versterkt, kwaliteiten benut en aandacht heeft voor de interactie.

Met grotere verantwoordelijkheid en eigen inbreng van teamleden. Zichtbaar aan het kenmerkend gedrag van “hard” op de inhoud maar “zacht” op de relatie. En aan de constructievere sfeer om elkaar feedback te geven en samen te ontwikkelen. Waarin teamleden daadwerkelijk waardering voor elkaar uitspreken. En samen scherper zijn op individuele en gezamenlijke ontwikkeling.

Gerard heeft het laatste woord: “De ontwikkeling is ingezet en niet te stoppen. Een doorbraak door inzicht in teamgedrag. Zowel in teamverband als individueel gaan we komende tijd door, want er is meer te bereiken. We vergeten daarbij niet te genieten van de mooie stap die gemaakt is. En van het voortschrijdend inzicht dat is opgedaan in de afgelopen periode. Dat is ook nodig om de ontwikkeling krachtig houden.”

Weten hoe? Neem dan contact met ons op. We helpen je graag verder.

“Wil je beschikken over meer mogelijkheden om je mensen mee te krijgen?” Ontdek ze in De MasterMind voor team managers.

[contentblock id=1]

The post Doorbraak door inzicht in teamgedrag appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Vaak is echter dezelfde teamleider de belangrijkste veroorzaker van ineffectieve vergaderingen. Bepalend in hoe de vergadering ingericht wordt en verloopt. En hoe met het gedrag van teamleden wordt omgegaan.

De Teamleider

Waarom? Omdat de teamleider meestal:

1. Veel bezig is met de inhoud
De teamleider heeft vaak een natuurlijke interesse voor de inhoud. Is vaak ook de deskundige of specialist. Of gedraagt zich minstens als zodanig. De vergadering lijdt daar vaak onder.

2. Weinig leiding geeft aan het proces
De teamleider is meestal erg betrokken. Beziet daardoor onvoldoende “afstandelijk” het proces. En ziet daardoor vaak niet wat nodig is om de vergadering in goede banen te leiden.

3. Gericht is op het gewenst eindresultaat
De teamleider is eindverantwoordelijk. Heeft daardoor ook een gewenste uitkomst en richt zich daar op, bewust en onbewust. Met vaak negatieve effecten voor het draagvlak. Teamleden weten namelijk goed wanner ze worden gemanipuleerd.

4. Onvoldoende de rollen helder maakt
De teamleider vervult meer veel rollen tegelijkertijd. Wisselt regelmatig, maar vergeet vaak daar transparant in te zijn. Voor het team dient te allen tijde de rol op dat moment duidelijk te zijn. Waar nodig kan iemand anders in het team (tijdelijk) een van de rollen vervullen.

5. Beperkt oog heeft voor de passende werkvormen
De teamleider is weinig creatief in het gebruik van werkvormen. Volgt meestal de bekende weg, ongeacht de situatie. Heeft beperkt inzicht in de “behandelfase” en de meest effectieve overlegvormen.

6. Onvoldoende stuurt op tijd
De teamleider verliest zich gemakkelijk in de inhoud. Gaat eenvoudig mee in detail discussie. Past het principe van time-boxing niet toe. Geeft snel meer tijd om het zorgvuldig te doen. Dit leidt tot meer tijd voor de behandeling.

7. Beperkt zorgt voor handhaving van teamregels
De teamleider vergeet vaak om het team te wijzen op naleving van teamregels. Maakt de afspraken daarover niet transparant. En spreekt teamleden daar onvoldoende op aan.

Belangrijkste veroorzaker van ineffectieve vergaderingen, maar meestal vooral onbewust. Van bovenstaand gedrag en het effect daarvan. Soms bewust, maar niet bereid te veranderen. Soms wel bereid, maar niet weten hoe. Soms wel weten hoe, maar ingehaald door de waan van de dag.

Tips voor teamleiders

Hierbij de belangrijkste tips voor teamleiders om het anders te doen:

1. Maak rollen duidelijk, scheid ze en wees altijd helder daarover
Benoem je mogelijke rollen (voorzitter, probleemeigenaar, besluitvormer en deskundige). Kies ervoor om niet alle rollen zelf te vervullen. Concentreer je op de voorzittersrol. Vervul je even een andere rol, vraag dan iemand anders om de rol van voorzitter op te pakken.

2. Verminder de grote gerichtheid op de inhoud
Vertrouw op de deskundigheid van je teamleden; ze zijn daarop geselecteerd. Richt je vooral op helder krijgen van argumenten. Gebruik je deskundigheid om de goede vragen te stellen. En vul alleen aan als het echt essentieel is.

3. Richt je op leiden van het proces (de vergadering)
Bepaal goed hoe de vergadering moet verlopen. Hou in de gaten wat er gebeurt tijdens de vergadering; niet alleen inhoudelijk, maar ook in de interactie. Nodig mensen uit zich uit te spreken en mee te doen. Zorg voor een collectief best besluit.

4. Werk toe naar een gezamenlijk i.p.v. gewenst eindresultaat
Zorg dat een ieder betrokken is bij het eindresultaat. Realiseer een gelijkwaardige inbreng. Wees open over de uitkomst. Leg het team goed uit als je toch ervoor kiest om af te wijken van het gezamenlijk eindresultaat, vanuit je eindverantwoordelijkheid.

5. Kies voor passende werkvormen
Realiseer je duidelijke in welke fase een discussie zich bevindt. Stel je op de hoogte van passende werkvormen, kies er één en past die toe. Wees creatief en maak de vergadering levendig en interactief.

6. Wees duidelijk over tijd
Zorg dat de vergadering op tijd begint. Geef bij elk onderwerp de tijdsbesteding aan. Pas het principe van time-boxing toe. Rond het onderwerp ook af in die tijd. En maak een procesafspraak voor een eventueel vervolg.

7. Maak teamregels helder en handhaaf ze
Spreek met het team teamregels af. Hou daarbij rekening met de specifieke situatie. Zorg dat teamleden elkaar aanspreken op “overtredingen.” Overtreed de teamregels zelf niet en zorg dat je de teamleden voorgaat op elkaar aanspreken.

Past de tips toe en schep als teamleider de voorwaarden voor effectieve vergaderingen. Het kost wat moeite. Maar je krijgt een effectiever, efficiënter en prettiger samenwerkend team voor terug!

Weten hoe? Neem dan contact met ons op. We helpen je graag verder.

“Wil je beschikken over meer mogelijkheden om je mensen mee te krijgen?” Ontdek ze in De MasterMind voor team managers.

[contentblock id=1]

The post Belangrijkste veroorzaker van ineffectieve vergaderingen appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

We zijn ons vaak niet van bewust van de gekleurde bril. Gelukkig switchen we ook gemakkelijk naar een andere bril als het uitkomt. Welke we op doen wordt bepaald door de situatie, maar vooral door onze eigen voorkeuren. Door onze eigen “COPs”: conditioneringen, overtuigingen en patronen.

Het bestaan wordt onderschreven door diverse Nederlandse gezegden. Zoals: door een gekleurde bril kijken, wat duidt op een “bevooroordeelde” manier van kijken. We zijn daarbij bekend met de donkere (pessimistische kijk) en de roze bril (verliefdheid, gerichtheid om mooie kanten van iemand).

Waarneming bepaald gedrag

Er bestaan natuurlijk nog andere kleuren, elk met een specifieke kijk. En die gekleurde brillen zijn belangrijk, want ze kleuren onze waarneming. En waarneming bepaalt in grote mate ons gedrag! En daarmee dus ons resultaat en effect in de wereld.

Het is dus van groot belang inzicht te hebben in het effect van gekleurde brillen. Want willen we anderen resultaten halen dan moeten we de dingen anders doen of andere dingen doen. Dat wordt gevoed door anders denken over een situatie. Onze waarneming heeft daar een grote invloed op. Inzicht in onze waarneming geeft ons mogelijkheden anders te doen.

Gekleurde bril

Edward de Bono reikt ons een kader aan voor de gekleurde bril, vanuit creatief denken. Het helpt ons te begrijpen welke bril we op hebben en hoe dat onze waarneming beïnvloed. Maar vooral wat te doen om dat te veranderen.

Waar staat de gekleurde bril voor?
1. De blauwe bril voor de gestructureerde kijk
2. De groene bril voor de creatieve kijk
3. De rode bril voor de emotionele kijk
4. De witte bril voor de rationele kijk
5. De zwarte bril voor de donkere, negatieve kijk
6. De gele bril voor de positieve, zonnige kijk

Voorkeuren

Heb je al ontdekt welke bril je bij voorkeur op zet? Veel mensen zijn zich niet goed bewust van het onderscheid. En al zeker niet van de bril die ze in een bepaalde situatie opzetten.

Het goede nieuws is wel dat we wel beschikken over al deze brillen. En sterker nog dat ze heel erg nuttig zijn – allemaal – om een complete waarneming doen. Om de hele situatie te kunnen overzien. Dit vermogen biedt de grootste kans op anders doen.

Hoe gebruiken in teams?

Dit geeft ons mogelijkheden om de teamdynamiek beter te begrijpen. Bijvoorbeeld, om te ordenen wat er allemaal gezegd wordt. En om een completer beeld te krijgen van wat teamleden zeggen en precies bedoelen.

Het biedt ook mogelijkheden om op zoek te gaan naar ontbrekende stukken. Bij teamleden individueel. Maar ook als team als geheel. Het helpt ook om het team in omdenken of verder-denken. Hieronder een situatie ter illustratie.

Het was een groot probleem maar het team had eindelijk een oplossing gevonden. Maar Gert schreeuwde het bijna uit: “Jongens, dat gaat toch niet werken!” Hij had zich al die tijd ingehouden voor de goede vrede. En zich van binnen zitten opvreten. Dus het kwam er met grote kracht uit. En het team was overdonderd. Het leek een verhitte discussie te worden.
Maar Anneke had ervaring met gekleurde brillen. En was goed in staat de blauwe bril op te zetten. Ze realiseerde dat Gert een rode en een zwarte bril op had. En dus een emotioneel en donker inzag. Ze richtte zich dus tot hem. “Gert, je hebt een sterke emotie bij de huidige oplossing. Dat respecteren we. Kan je ons helpen te begrijpen waarop dat gebaseerd is?” Gert, die daarmee een beetje bedaarde, legde uit dat hij de oplossing niet zag zitten, op basis van ervaringen uit het verleden. Hij noemde voorbeelden, cijfers en feiten. Hij had de uitnodiging om de witte bril op te zetten duidelijk gevoeld en ingevuld.
Maar Anneke ging verder. Want nadat hij klaar was, vroeg ze hem om op basis van zijn ervaringen mee te denken wat het team wel zou kunnen doen om de oplossing werkend te krijgen. En nodigde hem daarmee uitnodigde zijn gele en groene bril op te zetten. En zich creatief te richten op wat er wel mogelijk. Het team vond daarmee een betere oplossing, die ook meer draagvlak had. En daardoor succesvol ingevoerd werd.

Kennis van de gekleurde bril kan ons helpen goed te begrijpen wat mensen zeggen. En daar actief mee om te gaan. En in teamprocessen kun je elk gekleurde bril ook gestructureerd een plaats geven door het mee te nemen in de denkstructuur.

Weten hoe? Neem dan contact met ons op. We helpen je graag verder.

“Wil je beschikken over meer mogelijkheden om je mensen mee te krijgen?” Ontdek ze in De MasterMind voor team managers.

The post Welke gekleurde bril heb je op? appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Dat is een belangrijke vraag, waar niet elke manager direct antwoord op heeft. Die is vaak zo druk bezig met de waan van de dag en staat daar nauwelijks bij stil. En ziet het belang van antwoorden op deze vraag onvoldoende in.

Maar het is wel van groot belang te weten waarom mensen voor jou (willen) werken. Alleen dan ben je als manager in staat om je medewerkers te inspireren en te motiveren. En daarmee het maximale uit ze te halen, zowel individueel als collectief. Weten wat mensen beweegt zich maximaal te geven in het werk biedt goede mogelijkheden op uitzonderlijke resultaten.

Wie werken mensen voor?

De waarheid is echter dat mensen niet voor jou werken, maar primair voor zichzelf! Net als jij, heeft iedereen eigen behoeften. We zijn gelukkig als we mogelijkheden krijgen die daadwerkelijk te vervullen. En het is dan mooi meegenomen als we ook een mooie bijdrage leveren aan het bedrijf.

Managers dienen die behoeften te weten om win-win situaties te creëren. Om zowel persoonlijke (werk) behoeften te vervullen als bedrijfsdoelen te realiseren. Koppeling biedt de grootste kans op prettiger, effectiever en efficiënter samenwerken. Het zou zomaar kunnen dat je als manager het gelukkigst bent met gelukkige medewerkers.

Waar werken mensen voor?

We werken vooral om onze eigen behoeften in te vullen. In onze levensonderhoud voorzien, spannende dingen doen, prestaties leveren, doelen bereiken, ontwikkelen, met anderen bezig zijn en ergens bij horen. Hierbij de 6 drijfveren van medewerkers:

1. Waardering.

Worden je medewerkers wel voldoende gewaardeerd op het werk? De voor hand liggende manier is om mensen te belonen / betalen. Echter, geld is belangrijk maar zeker niet genoeg. Het gaat om waardering die soms al voldoende zit een simpele, welgemeende “dank je wel” of “goed gedaan!”

2. Zinvolheid.

Werken je medewerkers aan een doel waarin ze geloven? We willen onderdeel zijn van iets groots. We zijn meer betrokken als we geloven in de zinvolheid van wat we doen. Een bijdrage leveren aan een hoger doel. Het is van belang om dat hoger doel bij alle medewerkers te laten landen.

3. Succes.

Zien je medewerkers de vruchten van hun arbeid? We houden allemaal van het gevoel iets te bereiken of productief te zijn. Succesvolle prestaties vergroten ons zelfvertrouwen en eigenwaarde. Zorg dus dat succes met iedereen gevierd worden, zowel persoonlijk als collectief succes.

4. Ontwikkeling.

Hebben je medewerkers kansen om iets nieuws te leren? In toenemende mate moet werk ons ook kansen bieden op ontwikkeling? Mensen leren en ontwikkelen graag nieuwe vaardigheden. Het is daarom steeds belangrijker om ervoor te zorgen dat dit ook gebeurt in het werk.

5. Autonomie.

Kunnen je medewerkers zelfstandig werken, met controle over hun werk? Men heeft vaak het gevoel overgeleverd zijn aan de genade van andermans besluiten. Ontdek de verborgen schatten van autonomie: het brengt creativiteit en onverwachte mogelijkheden in het oplossen van problemen.

6. Relaties.

Voelen je medewerkers zich verbonden op het werk? We werken graag samen met mensen waar we goed mee vooruit kunnen. In een goede sfeer van onderling vertrouwen. Met mogelijkheden voor goede, vriendschappelijke relaties. Essentieel in samenwerken is dat er een constructieve sfeer is.

Waar moet de manager aan werken?

Het is aan jou als manager om teams te creëren waarin mensen gelukkig zijn. Waarin mensen met plezier werken. Waarin mensen succesrijker samenwerken omdat de 6 drijfveren van medewerkers goed ingevuld zijn. Zowel individueel als collectief.

Dat is in de praktijk een stevig uitdaging. Zeker in teams, waar je dat moet realiseren voor zowel de individuen afzonderlijk als het collectief. Dat vergt veel van je. Maar aandacht voor waardering, zinvolheid, succes, ontwikkeling, autonomie en relaties levert ontzettend veel op.

Een eerste stap is om te kijken hoe je team scoort op de 6 drijfveren van medewerkers. Daarin ontdek je waar je als manager aan moet werken. Een tweede stap is om voor jezelf te kijken hoe je scoort. Dan ontdek je waar je het als manager leuker voor jezelf kan maken. Beide zijn nodig voor een win-win.

[contentblock id=1]

The post De 6 drijfveren van medewerkers appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Creëren en behouden van een HPT is hard werken. De goede samenwerking in teams wordt dagelijks bedreigd. Vaak onzichtbaar en onbewust. De gevolgen op korte termijn zijn soms klein, maar op de lange termijn vaak groot.

Een continue ontwikkeling is nodig voor een excellente samenwerking. Om het team scherp te houden op resultaatgerichtheid, verantwoordelijkheid, commitment, conflictvaardigheid en vertrouwen.

15 tips? Ja, 15. Ik geef toe, dat zijn er veel. Maar excellente samenwerking ontstaat helaas niet vanzelf.

De 15 belangrijkste tips voor excellente samenwerking

1. Maak teamprestaties duidelijk en specifiek
Praat eerder in prestaties dan in doelen. Schets duidelijk beelden van eindresultaten. Gebruik heldere verwoordingen. Beschrijf de prestaties alsof ze er al zijn. Gebruik verbeeldingskracht. Verbeelding maakt passie, wilskracht en doorzettingsvermogen los in het team.

2. Verbind individuele behoefte aan teamprestaties
Doe een persoonlijk intake met elk teamlid. Vraag daarbij naar de eigen drijfveren. Bepaal de “what’s in it for me.” Zoek met het teamlid naar verbinding van persoonlijke ambitie en teamprestaties. Het biedt de grootste kans op een betrokken, verantwoordelijke en waarde toevoegend teamlid.

3. Waardeer resultaatgericht teamgedrag
Waardeer gedrag die bijdragen aan het collectief resultaat. Zorg voor prestatie- in plaats van inspanningsgericht waardering. Beloon dus vooral het behaald resultaat in plaats van hard proberen of hard werken. Belicht ook constructief teamgedrag, omdat goed voorbeeldgedrag het team naar een hoger plan trekt.

4. Houd focus op teamprestaties en –gedrag
Zorg voor duidelijkheid, want onduidelijkheid is de vijand van verantwoordelijkheid. Wees transparant over resultaten, taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden en deadlines. Geef helderheid over gewenst teamgedrag. Houd doelen, plannen en teamnormen zichtbaar en levend. Het vermindert de kans dat die genegeerd worden.

5. Maak feedback geven eenvoudiger
Toon begrip, want het is niet eenvoudig om elkaar feedback te geven over prestatie en gedrag. Geeft wel aan dat het van essentieel belang is. Bewaak intenties en verwachtingen. Help de teamleden met een eenvoudige structuur over de drempel.

6. Beloon constructief aanspreekgedrag
Beloon het aanspreken om de bereidheid te vergroten. Versterk een cultuur van verantwoordelijk, door collectieve teamprestatie te belonen. Maak individuele performance zichtbaar in het team, waardoor men elkaar kan aanspreken en helpen.

7. Maak besluiten duidelijk, eenduidig en gedeeld
Check aan het eind van vergaderingen of er overeenstemming is over belangrijkste besluiten en communicatie daarvan naar de omgeving. Vaak blijkt er nog helderheid nodig om tot actie over te gaan. Zorg voor alle duidelijkheid over vertrouwelijkheid of snelle, volledige communicatie naar de omgeving

8. Zorg voor afsprakendiscipline
Maak duidelijke tijdsafspraken voor besluiten en acties en bewaak deadlines gedisciplineerd. Onduidelijkheid is dodelijk voor commitment en tijdsafspraken zijn daarin cruciaal. Dat geldt voor eindresultaten, maar zeker ook voor tussentijdse besluiten en mijlpalen.

9. Vergroot besluitvaardigheid bij onzekerheden.
Besteed expliciet aandacht aan de risico’s van een besluit en werk die helder en transparant uit. Oefen als team besluitvaardigheid in situaties met onzekerheid. Start daarbij met situaties met weinig risico’s. Reduceer faalangst door het team te laten leren van “onjuiste ” besluiten.

10. Onthul verborgen meningsverschillen.
Ga bewust op zoek naar mogelijke conflicten en leg ze op tafel. Dit vraagt veel van de teamleden, maar is zeer waardevol.

11. Pas effectieve werkvormen toe.
Kies voor geschikte werkvormen om discussies te voeren. Met als richtlijn: hard op de inhoud en zacht op de relatie.

12. Werk aan conflictvaardigheid
Waardeer en bevestig het belang van conflicten. Benoem moeilijkheid en voordelen. En het effect op resultaat en groei. Werk aan bewustwording over omgang met conflicten. Ontwikkel teamleden. Coach elkaar in het team. Waardeer moed om het aan te gaan. Waardeer daarom ook het uiteindelijk resultaat. En evalueer met elkaar hoe het beter kan.

13. Creëer een sfeer van kwetsbaarheid en kracht
Zorg dat iedereen zichzelf mag zijn. Maak zeker dat men niet afgerekend wordt als persoon. Bewaak de intentie om elkaar te begrijpen en te helpen. Zorg dat men zich als individu kan verbinden aan het team!

14. Vergroot de herkenbaarheid van de mens achter het teamlid
Deel elkaars verhalen voor verbinding. Gezamenlijke waarden worden herkend in authentieke, menselijk verhalen. Doe aan trustbuilding i.p.v. teambuilding. Ga diepte van je teamrelaties in.

15. Geef zelf het goede voorbeeld
Wees zelf de verandering die je wilt zien. Wees dus zelf kwetsbaar. Acteer zelf vanuit vertrouwen. Je bied je teamleden daardoor de mogelijkheid dat ook te doen, waardoor het team als geheel groeit.

Dit zijn onze 15 belangrijkste tips voor excellente samenwerking. Welke tips mis je voor het creëren en behouden van een HPT? En welke vind je niet in deze lijst horen? Vertel het ons. We zijn erg benieuwd.

Het teampotentieel benutten is nodig. Het is de beste strategie voor uitzonderlijke resultaten. Het geeft je meer mogelijkheden om met je team succesrijker te zijn. Lees ook het verhaal van Robin, de directeur in: MT Vialis volop in ontwikkeling.

Wil je weten hoe je met je team een doorbraak maakt in de samenwerking? Schrijf je dan nu in voor een gratis strategiesessie, ter waarde van € 249,–

[contentblock id=1]

The post De 15 belangrijkste tips voor excellente samenwerking appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Als manager heb je het niet gemakkelijk. Alle stakeholders verlangen bijzondere prestaties van je. De directie verwacht goede bedrijfsresultaten. Medewerkers willen een goed salaris en een inspirerende werkplek. En je klanten eisen buitengewone producten en diensten. Hoe kom je tot uitzonderlijk resultaten?

De beste strategie voor uitzonderlijke resultaten is om het beste uit je team te halen. Je kunt jezelf maximaal geven, hard werken en het beste uit jezelf halen. Maar het team is het belangrijkste “wapen” dat je tot je beschikking hebt. Het team is je hefboom voor een grotere effectiviteit, efficiëntie en plezier.

Het verborgen teampotentieel benutten. Dat is groot, want een gemiddeld team gebruik slechts 18-20% van het potentieel. Dat geldt niet voor jouw team? Denk je dat nog steeds als je weet dat 80% van alle teams ook op dat niveau zitten. “Gemiddeld” is dus het normaal niveau. En veel managers ervaren het niet als een probleem als ze met hun teams daar zitten.

Het zijn de “good and great teams” die uitzonderlijke resultaten leveren. Ze hebben de middelmatigheid doorbroken en zijn zogenaamde high performance teams (HPT) geworden. Ze hebben een sprong gemaakt en zijn in staat 34-38% van het teampotentieel te benutten. En dat is al uitzonderlijk goed.

Wat maakt het verschil?

Het zijn vooral de teammores, die bepalend zijn voor benutting van het potentieel. De set van geschreven en ongeschreven gedragsregels, die in het team zijn ontstaan. Sommige bewust, maar het meeste onbewust. En vooral de onbewuste regels spelen een bepalende rol in succes van het team.

Teammores, die bepalen of individuele kwaliteiten van teamleden worden benut. Of ze elkaar versterken. Of, wat meestal gebeurt, elkaar ontkrachten. Of ze worden aangesproken. Of juist niet. Sommige teamregels zijn nodig en helpen. Maar anderen hebben onbewust een sterk negatief effect.

Sommige onbewuste teamregels zijn in staat veel energie “op te slurpen.” Bijvoorbeeld, energie die verloren gaat in het politiek spel. Of energie die besteedt wordt aan oeverloze en onzinnige discussie. Of energie die verloren gaat door soms hevig oplopende emotionele conflicten of soms juist door stevig woekerende “veenbranden” in het team.

Voorbeelden van onbewuste teamregels met een negatief effect zijn:
• Vermijdend zijn, wat regelmatig leidt tot ontwijkend, passief en aarzelend gedrag
• Negatief of tegen zijn, wat meestal ontaardt in cynisch, verbitterd en afbrekend gedrag
• Machtsgericht zijn, wat vaak vervormt tot “haantjes,” dominant en overheersend gedrag
• Conventioneel zijn, wat dikwijls deformeert naar conservatief, normatief en star gedrag.

Hoe teampotentieel benutten?

Een doorbraak in teampotentieel benutten is mogelijk door bewust en kritisch te kijken naar de teammores. En de samenwerking daadwerkelijk te baseren beste op constructief gedrag. De belangrijkste 5 stappen zijn:

1. Maak de teamregels zichtbaar (bewust)
a. Bespreek het daaruit voortkomend gedrag
b. Onderken onderliggende conditioneringen, overtuigingen en patronen
c. Herken (negatieve) effecten op samenwerking en teamresultaat

2. Besluit samen de samenwerking anders in te richten (start de ontdekkingsreis)

3. Vervang negatieve teamregels en focus op de wenselijke constructieve regels

4. Experimenteer met gedrag als team en als individu in de dagelijkse praktijk

5. Help teamleden door elkaar constructief feedback te geven en scherp te houden
a. Reserveer gedisciplineerd daar tijd en ruimte voor in
b. Blijf in de lerende en ontdekkende sfeer

Is het moeilijk? Nee, het is niet moeilijk en het vergt niet meer tijd dan normaal. Het vergt wel een verschuiving in aandacht naar andere dingen dan de inhoud. Het vergt bereidheid en durf van het hele team om daarmee aan de slag te gaan. En het vergt discipline om door te zetten. Maar het is wel je beste strategie voor uitzonderlijke resultaten.

Een goede start is ook hier het halve werk. Maar er is ook discipline nodig om door te zetten in elkaar blijvend aan te spreken. En om daarbij steeds een stapje verder te gaan. Goede externe begeleiding is daarbij vaak nodig. Om scherpte en discipline in te brengen in de invulling van de nieuwe samenwerking.

Het teampotentieel benutten is nodig. Het is de beste strategie voor uitzonderlijke resultaten. Het geeft je meer mogelijkheden om met je team succesrijker te zijn. Lees ook het verhaal van Robin, de directeur in: MT Vialis volop in ontwikkeling.

Wil je weten hoe je met je team een doorbraak maakt in de samenwerking? Schrijf je dan nu in voor een gratis strategiesessie, ter waarde van € 249.

[contentblock id=1]

The post Beste strategie voor uitzonderlijke resultaten appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.

Het succes van teams wordt bepaald door het vermogen tot samenwerking. Dat vermogen is sterk afhankelijk van de conflictvaardigheid. Van de individuele teamleden. Maar vooral van het collectief om constructief om te gaan met conflicten.

Helaas krijgt conflictvaardigheid meestal pas aandacht als het te laat is. Als het conflict al zichtbaar geëscaleerd is en er (bijna) onherstelbare schade is aangericht. Of onzichtbaar, doordat teamleden eigenlijk al afgehaakt zijn. Het team lijkt dan “conflict loos” samen te werken.

En zijn ze er, dan lossen deze vaardigheden vaak op in het heetst van de strijd. In het conflict neemt de emotie het vaak over. Hoe vaardig men ook is, het is dan erg moeilijk om constructief te blijven. De samenwerking en succes komen in gedrang. Wat zijn de gouden tips voor vergroten van conflictvaardigheid in teams?

Vergroten van conflictvaardigheid

Hoe? Er zijn 4 stappen te onderkennen in vergroten van conflictvaardigheid in teams.

Stap 1: Herkenning van conflicten

Conflicten zijn te herkennen aan een aantal symptomen in het onderling gedrag van teamleden:
• verwijten elkaar dat ze het eigenlijke probleem niet begrijpen
• worden het niet eens over plannen en voorstellen
• bestrijden ideeën, nog voordat ze geheel uitgesproken zijn
• zijn ongeduldig naar elkaar toe
• argumenteren met (te) grote heftigheid
• vallen elkaar persoonlijk wijze aan, vaak heel subtiel
• verdraaien de bijdragen van anderen
• kiezen partij en weigeren toe te geven
• praten negatief over het team, m.n. over kwaliteit en bekwaamheid
• spreken de voorstellen van gesprek- of teamleider tegen

Stap 2: Erkenning van het belang

Conflicten in een team zijn normaal. Ze zijn een integraal onderdeel van samenwerken in teams. Verschillende meningen en ideeën leveren over het algemeen betere oplossingen. De kans is dan ook groter dat alle belangen worden meegenomen. Het biedt ook kansen tot ontwikkeling. Het conflict mag er dus zijn!

Stap 3: Respect voor individuele aspecten

Iedereen gaat heel verschillend om met conflicten. Daarbij maak je situationeel een afweging op twee aspecten:
1. Je eigen doelstelling
2. Je relatie met anderen

Uit literatuur zijn vier manieren van conflict coping of conflict hantering af te leiden. Je kunt in een specifieke situatie:
1. Strijden of doordrukken, als je eigen doelstelling belangrijker is dan je relatie met anderen.
2. Aanpassen of meegaan, als je relatie met anderen belangrijker is dan je eigen doelstelling.
3. Vermijden of ontlopen, als beide niet zo belangrijk zijn.
4. Samenwerken of onderhandelen, als beide erg belangrijke zijn.

Je persoonlijke gedragsvoorkeuren zijn echter bepalender in conflicten! En deze voorkeuren zijn vaak ook voor jezelf onbewust van karakter. Ze zitten besloten in je (onbewuste) conditioneringen, overtuigingen en patronen. En zijn gebaseerd op lessen uit het verleden.

Er zijn globaal drie gedragsvoorkeuren in conflictsituaties:
1. Vluchten: Passief gedrag. Niet aangaan van conflicten. Vermijden. Ontlopen. Aanpassen. Meegaan. Conformeren. Duiken. Aansluiten.
2. Vechten: Agressief gedrag. Dominant aangaan van conflicten. Strijden. Doordrukken. Wedijveren. Opboksen. Doen gelden. Tegenin gaan.
3. Vormgeven: Constructief gedrag. Aangaan van conflicten met oog voor anderen. Samenwerken. Onderhandelen. Ondersteunen. Verbinden. Ontdekken.

Stap 4: Constructief in team

In teams is het van belang vooral goed om te gaan met spanningen. Niet om ze te vermijden maar om ze in goede banen te leiden. Om ze constructief aan te wenden. Hierbij onze gouden tips voor vergroten van conflictvaardigheid in teams.

1. Zorg voor gezamenlijk referentiekader. Bepaal (vooraf) met elkaar objectieve normen en waarden. Stel teambelang boven individueel belang. Richt het team op gezamenlijkheid en draagvlak.

2. Deel werkwijze en spelregels. Benadruk het doel. Leg uit hoe het proces is ingericht. Maak rollen helder, vooral die van “facilitator.” Spreek de do’s en don’ts af. Isoleer conflicten. Pak ze één voor één op. Vermijd dat ze elkaar negatief versterken. Begin met de belangrijkste.

3. Onderscheid mens en probleem. Speel op de bal niet op de man. Speel hard op de inhoud en zacht op de relatie. Dat is het moeilijkst in de hitte van de strijd.

4. Onderscheid feiten en emoties. Respecteer beide in het gesprek. Vraag om de argumenten achter de emotie.

5. Creëer win-win situaties. Maak belangen expliciet: behoeftes, angsten of zorgen. Zoek oplossingen waarin wederzijdse belangen zijn verenigd. Heb oog voor belangen van een ieder.

6. Handhaaf de do’s en don’ts. Wijs “kemphanen” op afgesproken regels, zeker in heftige discussie. Benoem welke regels worden geschonden. Zorg dat regels worden gerespecteerd.

7. Pas het Mandela-principle toe. “Agree to disagree” als het niet anders kan. Neem samen wel een besluit vanuit teambelang. Check of iedereen daarmee door kan.

Het belang van sterkere teams door vergroten van vermogen tot samenwerking is groot. Conflictvaardigheid in teams is van eminent belang. Lees meer in: Constructiever omgaan met teamconflictens

“Sterkere teams door vergroten van vermogen tot samenwerking” is één van de onderwerpen in ons vernieuwd seminar Teamgeheimen.
Het levert je op: “Krachtige Mogelijkheden om Met je Team Succesrijker te Worden!”
Door veel interactie en action learning.
Schrijf je nu in. Tijdelijk zeer aantrekkelijk aangeboden.

[contentblock id=1]
 

The post Gouden tips voor vergroten van conflictvaardigheid in teams appeared first on De Wagenmenner Leaderschip Academy.